Układy odniesienia

ITRS (ang. International Terrestrial Reference System) oraz ETRS (ang. European Terrestrial Reference System) są skróconymi nazwami odpowiednio: globalnego (międzynarodowego) i europejskiego (jako podsystemu kontynentalnego) systemu odniesień przestrzennych. Samo pojęcie systemu ma charakter bardzo ogólny. Obejmuje on zarówno definicję układu współrzędnych w ujęciu teoretycznym i aplikacyjnym (definicję układu odniesienia), jak też całą strukturę organizacyjno-techniczną oraz naukową związaną z realizacją tego układu, jego funkcjonowaniem i permanentną kontrolą.

PSWG'92 został wprowadzony do stosowania w Polsce Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 2000 r. (DZ.U. nr 70 z dn. 24.08.2000 r. , poz. 821).

Rozporządzenie z dnia 8 sierpnia 2000 wprowadziło do stosowania nowy Państwowy System Współrzędnych Geodezyjnych oparty o Europejski System Odniesień Przestrzennych ETRF'89.

1. DOTYCHCZASOWY SYSTEM ODNIESIEŃ PRZESTRZENNYCH PUŁKOWO'42

System obowiązujący w krajach b. Układu Warszawskiego, wprowadzony po raz pierwszy w roku 1942 z b. ZSRR, zaś w Polsce w latach 50-tych. Globalny układ współrzędnych geodezyjnych definiowała elipsoida Krasowskiego z punktem przyłożenia do geoidy w "sali okrągłej" obserwatorium astronomicznego w Pułkowie i lokalną orientacją azymutem na Bugry. Układ odniesienia został zrealizowany poprzez wzajemne powiązanie osnów podstawowych państw układu. W oparciu o tak zrealizowany układ odniesienia i elipsoidę Krasowskiego wprowadzono w Polsce państwowe układy kartograficzne: najpierw układ 1942, a następnie pięciostrefowy układ 1965 (funkcjonujacy aktualnie dla map wielkoskalowych), a także układ GUGIK-80 dla map przeglądowych.

Dotychczasowy układ współrzędnych "1965" (będący m. in. podstawą tworzenia mapy zasadniczej kraju), podzielony jest na pięć stref:

1965/1, 1965/2,  196 5/3, 1965/4, 1965/5

stanowiących odrębne odwzorowania elipsoidy Krasowskiego w obszarze Polski. W strefach 1- 4 zastosowano odwzorowanie quasi-stereograficzne (Roussilhe'a) ze skalą w punkcie głównym (skalę podobieństwa) mo =0.9998, natomiast w strefie 5 - modyfikowane odwzorowanie Gaussa - Krügera o skali na południku środkowym mo = 0. 999983.

1. Definicja Geoidy i systemu wysokości normalnych:

Teoretyczna powierzchnia stałego potencjału siły ciężkości, pokrywająca się z powierzchnią mórz i oceanów Ziemi, przedłużona umownie pod lądami.
Kierunek siły ciężkości jest prostopadły do powierzchni geoidy w każdym jej punkcie. Kształt geoidy jest zbliżony do elipsoidy obrotowej, a maksymalne odchylenia od elipsoidy ziemskiej (GRS'80) są rzędu 100 m (na terenach Polski od 28 do 43 metrów). Wyznacza się ją na podstawie pomiarów astronomiczno-geodezyjnych, satelitarnych (altimetria satelitarna), grawimetrycznych i niwelacyjnych.